Pondo nga pangsabat sa Covid-19: bubon sang korapsyon

,

Bubon sang korapsyon ang binilyon ka piso nga gintalana sang rehimeng Duterte sa sabat sini sa pandemya nga Covid-19. Sa report sang mga ahensya sang estado sang Hunyo 25, ginatantya nga nagalab-ot pa sa ₱68.7-bilyon nga pondo o 25.43% sang kabilugan nga ₱665.7 bilyon nga gintalana para diri ang wala nagasto sang nagkalainlain nga ahensya sang gubyernong Duterte umpisa pa Marso sang nagligad nga tuig sa indi mapaathag nga mga kabangdanan.

Naghalin ang gintingub nga pondo nga ini sa mga layi nga Bayanihan 1 (₱393.63 bilyon) kag Bayanihan 2 (₱205.12 bilyon) kag sa gintalana nga pondo sa mga ahensya sa pungsodnon nga badyet subong nga 2021 (₱66.97 bilyon).

Pinakadaku nga bulto sang wala magamit nga pondo ara sa Department of Health (DOH). Sa pondo nga ₱157.4 bilyon, ₱51.4 bilyon pa lang ang ginamit sang ahensya para sa pagbakal sang bakuna, suporta sa mga mamumugon sa ikaayong lawas, kag iban pa.

Sa gintalana nga ₱5.26 bilyon para sa mga bakuna, ₱1.12 bilyon pa lang ang nagastos sang DOH. Ang ₱9-bilyon pondo naman para sa special risk allowance sang mga mamumugon sa ikaayong lawas sang Hunyo 29 lang ginrelis halin sa pungsodnon nga pondo.

Ang ₱16.24 milyon nga para man sa mga mamumugon sa ikaayong lawas sang University of the Philippines-Philippine General Hospital wala pa gihapon natandog. Sa pihak ini sang pila ka beses nga pagduso sang sektor sa pagpanguna sang Alliance of Health Workers.

Paghingapos sang Bayanihan 2

Lakip sa mga departamento nga wala magamit nga pondo ang Department of Social Welfare and Development (DSWD) (₱1.3 bilyon), Department of Public Works and Highways (₱1 bilyon), Department of Agriculture (₱658.3 milyon), Department of the Interior and Local Government (₱580.471 milyon), DOH (₱266.2 milyon), kag Department of Labor and Employment (₱224 milyon).

Ibalik sa National Treasury ang anuman nga pondo nga wala napanagtag sa idalom sang ginpalawig nga Bayanihan 2 pagkatapos nagpasar ang layi sang Hunyo 30. Ginatantya nga ara sa 4.6% o ₱6.5 bilyon sang kabilugan nga ₱141.6 bilyon sang ginpalawig nga Bayanihan 2 ang wala nagasto sang nagkalainlain nga departamento sang gubyerno.

Ginkastigo sang nagkalainlain nga personalidad kag grupo ang kapabayaan nga ini sang rehimen. Suno kay Rep. Edcel Lagman, representante sang Albay, “seryoso nga pag-akusar” sa pagpabaya kag kapaslawan sang rehimen sa pag-atubang sa pandemya ang pagluntad sang mga wala nagamit nga pondo.

Ginkundenar man sang Alliance of Concerned Teachers ang Department of Education pagkatapos napaslawan nga gamiton sang ahensya ang nagalab-ot sa ₱1.7 bilyon nga pondo nga para tani sa distance learning. Natalana ang amo nga pondo para sa pag-imprinta sang mga modyul, ayuda sa mga titser kag iban pa.

Nag-untat naman ang programa nga libre nga pagsakay sang rehimen makaligad matapos ang Bayanihan 2. Sa atubang ini sang nagapadayon nga kakulangan sang pangpubliko nga transportasyon labina sa Metro Manila.

Pagsipad-sipad sa gasto

Suno kay Sen. Sonny Angara, nagapamuno sang komite sa pinansya sang Senado, sipad-siparon sini ang gasto sang tagsa ka ahensya sang gubyerno para mahibal-an ang kabangdanan sang mahinay nga pagpagwa sang mga pondo.

Ginkwestyon man sang Senado sang nagligad nga bulan ang mahinay nga pagpagwa sang pondo sang DBM sa pihak sang pagluntad sang Anti-Red Tape Authority (Arta) nga gintalana para padasigon ang pag-andar sang mga ini.

Pebrero kag Mayo pa lang sining tuig, nagpasaka na sang mga resolusyon sa Senado sanday Sen. Francis Pangilinan kag Sen. Risa Hontiveros para busision ang pagpaggwa sang mga pondo. Sa Manubo nga Panalgan, nagsumiter man sang resolusyon ang 37 kongresman.

Ginbuyagyag man ni Sen. Manny Pacquiao sang Hulyo 3 ang nadula nga ₱10.4 bilyon pondo sang Social Amelioration Program (SAP) sa idalom sang DSWD. Suno sa iya, sa gingamit nga aplikasyon nga Starpay, ara sa 500,000 lang ang nakabaton sang SAP sa kabilugan nga 1.8 milyon nga benepisyaryo.

Maluwas pa sa DSWD, gin-akusar man sang senador sang korapsyon ang DOH kag Department of Energy. Nagabakal kuno ang DOH sang mga malapit na ma-expire nga mga bulong sa regular nga presyo sa baylo nga mas barato.

“Kon wala sang areglado nga pag-akawnt, indi naton mabasol ang pumuluyo kung isipon nila nga pagagamiton ini sang administrasyon para sa palaabuton nga eleksyon 2022,” suno kay Bayan Muna Partylist Rep. Carlos Zarate.

Pondo nga pangsabat sa Covid-19: bubon sang korapsyon